uilenspgl

De AKO-Literatuurprijs 2010 is gewonnen door David van Reybrouck voor zijn boek Congo. Niet verwonderlijk dat een Belgische schrijver dit als onderwerp kiest, want de Congo was lange tijd een Belgische kolonie, zeg maar gerust een soort blank uitplundergebied onder de evenaar. De andere mededingers naar het geldbedrag van 50.000 euro hadden het nakijken. Dit waren Kees van Beijnum met Een soort familie, Oscar van den Boogaard met Meer dan een minnaar, Tom Lanoye met Sprakeloos, Willem Jan Otten met Onze lieve vrouwe van de schemering en Koen Peeters schrijver van De bloemen. Goed geschreven boeken allemaal van vakkundige auteurs, maar toch voorbij gestreefd door Congo. Ja, een prijsuitreiking is nu eenmaal een wedstrijd in de ware betekenis van het woord. Of zoals Abba zingt: The winner takes it all, the loser is standing small.

Congo is geen roman, maar een geschiedkundig werk vol anekdotiek, wat het juist heel erg leesbaar en invoelbaar maakt. Misschien de doorbraak van een nieuw literair genre geent op de dekolonisatie. Hier in Nederland zou een boek over bijvoorbeeld Suriname, vol anekdotes en geschiedenis, kijk alleen maar eens naar de staatsgreep van Bouterse als inspiratiebron van mogelijk een Nederlandse David van Reybrouck. Voor menig romancier zonder inspiratie zeker het proberen waard.

Meer over hedendaagse literatuur op Lambo-Writing

Posted via email from literatuur

Harry Mullisch

2010-11-08T16:33:00.001+01:00

Posted via email from literatuur

Literaire tijdschriften op het net

2010-10-22T00:23:00.001+02:00

Posted via email from minimaal etmaal

Guest Article: New Brutalism and the RIBA Library Photographs Collection | Culture24

2010-06-08T12:53:00.001+02:00

(Above) Car park, Trinity Square shopping centre, Gateshead (1968). Architects: Owen Luder Partnership. Photographer: Sam Lambert. RIBA Library Photographs Collection

Culture24 has teamed up with the RIBA Library Photographs Collection www.ribapix.com to bring you a series of features highlighting some of the hidden treasures of the collection. RIBA Assistant Director Robert Elwall explains the evolution of Brutalist architecure in the 1950s and 1960s and how the period’s leading architectural photographers responded to it.

The 1950s was an ‘angry’ decade in the arts. Uncompromising playwrights such as John Osborne and artists such as those belonging to the Independent Group epitomised the growing disillusionment with traditional English Society.

In architecture their activities were paralleled by a new breed of hard-nosed critics such as Theo Crosby at Architectural Design and Reyner Banham and Ian Nairn at the Architectural Review but above all by the rise of an innovative, hard-edged movement, New Brutalism.

This emerged as a response to the perceived failings of post-war modernism as seen especially in the whimsical populism of the Festival of Britain (1951). To a younger generation of architects, among them Alison and Peter Smithson, Colin St John Wilson and James Stirling, the Festival and the ‘Contemporary’ style it spawned represented a bastard offshoot of modernism infected with those worst of English vices, compromise and sentimentality.

In its place these architects espoused a tougher, more uncompromising aesthetic which revelled in exposed materials and surfaces. One of the first manifestations of this new approach came with the design of Hunstanton School by the Smithsons in 1954, which was heavily influenced by the works of Ludwig Mies van der Rohe.

In some respects this was atypical as New Brutalism largely took its cue from the béton brut (raw concrete) creations of Le Corbusier such as the Unité d’Habitation at Marseilles (1952). The term itself was developed and popularized by Banham, firstly in an article published in the Architectural Review in 1955 and then in his book The New Brutalism: ethic or aesthetic (1966).

For Banham the movement’s main attributes were a ruthless logic; the clear display of structure; the valuation of materials for their inherent qualities ‘as found’; and memorability of the building as image.

Car park, Tricorn Shopping Centre, Portsmouth (1965). Architects: Owen Luder Partnership. Photographer: Sam Lambert. RI BA Library Photographs Collection

This latter suggests New Brutalism’s photogenic qualities and, just as striking, the shadow-etched, white concrete walls which had proved irresistible to Architectural Review’s official photographers in the 1930s, Dell and Wainwright. So a new generation of photographers including Richard Einzig and Henk Snoek now rediscovered concrete’s dramatic potential.

This can be well seen, for example, in the series of images taken by Sam Lambert of Portsmouth’s Tricorn shopping centre and Gateshead’s Trinity Square shopping centre designed by Owen Luder in 1965 and 1968 respectively.

Lambert was one of the period’s leading architectural photographers with his imagery appearing regularly in both Architectural Design and the Architects’ Journal and his coverage of both buildings renders perfectly Luder’s unsparing exploitation of concrete’s raw power.

Lambert’s photographs now have added value as the controversial Tricorn has been demolished while Gateshead has been partly demolished. Fortunately the latter’s car park has been captured on film playing a key role in Mike Hodges’s classic 1971 movie Get Carter.

If photography helped promote New Brutalism, it also added its genesis. Though he himself deplored the fact, the photography of Eric de Maré was highly suggestive in this respect. His photographs of early industrial structures such as warehouses, factories and canal-side buildings, whose chief characteristic he described as “geometry unadorned”, were hugely influential not least on James Stirling.

via culture24.org.uk

Posted via web from lezen of schrijven?

L. Delucas: Gedachten over een gedicht. 'Als denken voorbij is begint de pijn van vrij zijn.'

2010-03-18T15:48:00.001+01:00

Het zinken van schip en mens.

Vroeger op zwemles,
dacht hij nooit aan verdrinken.
De geur van chloor droeg een
bitterzoet eind in zich mee.
Hij dacht liever aan vijvers in parken,
of aan pierebaden op onverwachte plekken,
in een stil stadsbos
halverwege de zomervakantie,
wanneer ze ’t broze van hun jeugd bibberend beseften.
Op badhanddoeken als gezin al
uiteenvielen,
de kille wolk voor de zon als enige spelbreker zagen.

Het begon ooit bij ze thuis,
waar wiegen wegen werden,
in de langzame afkoeling van jeugd richting ouderdom.
Hij werd ook ouder en ouder,
net als de rest.
Zijn weg naar omhoog volgend,
van de in drank gedrenkte
filmziel.
Een buiging makend in bioscoop- en filmzaal;
hoog verheven boven stad en
platteland.
Daalde met lichaam en ziel
razendsnel af,
richting realiteit.
Op zoek naar meer aardse roem,

via balkon,
stalles en parterre.
Mijlenver verwijderd van een vroeger kindermatinee.

Een sterveling kan soms diep
vallen,
’s nachts of overdag.
Men kent hem alleen nog slapend,
of half wakker op de omslag van de Privé,
maar vooral publiekelijk als tijd
kortste droom.
Van boven naar beneden uit klokken wegglijdend.
Braaf liggend aan Gods platte voeten,
hemelse foyer;
viel z’n lichaam,
uitstalkast van verboden waar,
brandend uiteen.

Met horten en stoten,
een koel soort
bezinning op ’t kwade,
van iemand die je niet zetten kan.
Niet te nemen obstakel,
van over de wereldbol deze kant komen oprollen.
’t Uit willen vechten,
wanneer onder een sloep,
twee punten,
het te veroveren gebied zien slinken:
bak- en stuurboord.

Voetgroot de planeet.
De laatste ziel vertrokken,
kopje onder zonder slag of stoot.
Wat rest is water,
koud en zout.
Zacht zingen de torpedo’s straks hun dodelijk lied,
voor een eeuw eindelijk
begonnen.
Stroom Gods van vergeelde
beelden,
richting oost en west.

Wordt constant zo geschiedenis getest,
en zeggen zonnevlekken wat zich gaat voltrekken?
Zonder veel dageraad,
scheppend in hitte en stilte uit spijt.
Maar ’t kan ook iets zijn,
half verloren in herinnering,
zoals veel tijd;
of wat daarvoor nog kwam aan late uren,
thuis of op zee.

Tijds eerste zeereis is z’n afvaart
begonnen.
Ook voor hem als passagier aan boord van noodlots laatste boot.
Net voor ie wakker schrok in de kajuit van z’n dromen,
vol overgave verder liep,
van brug naar boeg,
zichzelf voortjoeg.
Voor een laatste scheerbeurt op pad ging,
naar scheepskappers zocht;
een verstelbare stoel en dito spiegel.
Liever bekeek hij van opzij de baard,
vroeger zacht als kuikendons.
Dan keek hij om,
naar een punt tussen wang en
spiegel.
De sterren boven telden niet meer mee,
twijfel toesloeg over afstand en
eeuwigheid,
opvulmoment van tijd en meer tijd, niet meer dan een mini-zerk van stro,
daarachter de gladde scheerbeurt van de nacht.

Een etmaal zakt lager en lager,
men daalt trede voor trede af op tijds trouwe ladder.
Daar overheen de stap zetten,
de uitnodiging van
Neptunus aannemen,
of terug aan boord klimmen?
Voor veel historie vraagt men bange mensen vandaag de dag.
Of men vraagt zichzelf steeds opnieuw af,
of leven wel de moeite waard is.
Je denkt: onder of boven water
blijven?

Als men hem zo zag zitten,
verdiept in de roem van ijs en
bergen.
Het dode punt van levend voorbij.
Had de Jezus van tijd als rol
gekregen,
vleselijk gewond persoon.
Iets of iemand op de tast,
onder een gewelf in ’t oude
Jeruzalem.
Gewaad zonder kruis als strak zittend maatpak tegen de zon.

Middelpunt ooit van vliegende kracht.
Verering of erger ten deel gevallen, maar van ’t begin af ten dode op
geschreven.
Door iets of iemand op de wereld
gezet als richtsnoer van visvoer.
Stak de oceaan over,
om te verdrinken.

Ging niet alleen kopje onder,
in de slaap,
achter een witte mistdeken van
woorden,
waar heel wat in verdwijnt aan staal
en vlees.
Liggend op de kussens van
verdronken stokers benedendeks,
dragend hun topzwaar hoofd naar de bodem,
zwart als kool.
Dat stuk bot zonder ogen,
waarvan ze bij de rederij niet
snappen, wanneer de tijd z’n
kredietperiode al zo lang is
verstreken,
dat ’t nog kan denken ook.
Daar zijn ook geen woorden voor, stom op een vissentong zonder mond.

Een zeeman zong over dat soort
vraatzucht een laatste lied:
‘Zonder geluid,
gaan wij de wereld uit,
verlaat de ziel z’n zielenhuis,
op die wrakke,
oude kankerschuit.’

Een scheepsjongen viel in slaap.
Z’n avondmaal van kaarsen,
lag hem zwaar op de maag.
Waarom zijn er niet meer van dat soort dromen gekomen,
achter dat lege kerkraam aan
bakboord?
In een ledikant zonder matras,
heeft een ketelbinkie de deur
dichtgetrokken,
ligt languit op een lek altaar te
dromen.
Het zinken ging toen snel.
Was het sterkst de zwaartekracht, onder water?
Hij zei:
‘Eewigheid kan niks zeggen.
Liegend over begin en eind,
zal niemand ooit weten wat er was.’

Maar beneden zal alles wakker zijn.
Waar duisternis zichzelf opeet.
Steeds meer van een etmaal wordt
afgeknabbeld,
tot overblijft de kale graat van de
midscheepse dageraad.
Poseidons maal kan dan beginnen in mess en eetsalon.
Ik bedoel de hoffelijkheid van vis
en mens,
wanneer de een de ander opeet.
Aan tafel Zeus’ dwaaslange slaap
tussendoor.
Vol spreuken en een gedachte,
welke pas bij ’t ontwaken zich
openbaarde.

In de uitgestalde dromen van
atomen,
zien hoe de zon door kilometers
zeewater gaat schijnen,
de stralen volgen dwars door
servetten.
Schepping of depping?
Morpheus manier misschien,
bij ’t veranderen van dis,
en op de oceaanbodem alles wordt
uitgewist.

Achter ribben en vlees,
wil iets bij gebrek aan zuurstof,
uit ’t eigen lichaam weg.
Niks van vroeger nam ie mee naar benee.
’t Nu ook,
ging op in rook.
Dat wilde hem blij maken met z’n
toekomst,
als eeuwig verlof,
waar ’t kogelronde gaatje van de tijd in was geschoten.
Daar moest ’t toen van komen,
van zon,
zee en een paar strandkiekjes.
Dat kleine beetje vakantiepret,
beschenen door een witte ster,
heel ver.
In Belfast werd een schip gebouwd.
Stond op een snipper Engelse krant,
haar bericht van afvaart.

Hij vaarde liever langs de
Vliegende Hollander.
Maar gaf verbittering geen kans.
Waar tijd de rol van tijd in speelt,
als laatste passagier van boord gaat.
Langs hutten glijdt,
naar dode hemellichamen kijkt.
Misschien huilde de maan van pijn,
toen ie van binnenuit openbarstte,
in talloze stippen uiteenspatte.
Eb en vloed aan de mensen overliet.

De salto-mortale tussen bodem en
wateroppervlak;
een kapitein blijft staan,
op de punt van een spoedig tot schroot verworden boot,
vallend in ’t zaagsel der
vergetelheid.
Nee, hij gaat als schip niet ten onder.
De Kaap zal ie diep beneden
ronden!

Een enkel etmaal later,
maakt ijskoud zeewater een matroos klaarwakker.
Z’n schip zinkt al dieper in de slaap.
Achter boeien van neonlicht,
biedt de reling des levens niet langer houvast.
Vermoeid blijven drijven kan ook,
’t evenwicht tussen dood en leven
bewaren als figurant.

De spanning steeg in de bios
buiten:
een wereldoorlog ging in première,
en een Rode Baron,
de vijand van toen in duikvluchten overwon.

’t Lot had honger.
Diende ’m op als manier van leven.
Op de spijskaart van ’t bestaan stond bovenaan z’n naam.
Een schip,
zonder veel hoop op verlossing van de wijzerplaat,
van ijsberg naar ijsberg varend.
Wijzen de wijzers naar voren,
lopen zij schuin naar achteren,
waar de schroef zeewater maalt.

Zittend op de rug van een koperen
reuzenspin,
reizend door tijds vele zones.
Een monster op zoek naar voedsel. Vreet de eeuwen weg,
maar ook zijn laatste levensdag,
op oceaanstomers eerste zeereis.
Invallend moment van boven.
Met de schemering eindelijk
voorbij,
daalt nachtelijk gruis op dek en
voeten neer.

Waar vinden ze dat nog raar?
Onder een ochtend of middag,
zomaar verborgen de scheepsradio.
Of is de ether daar soms s.o.s.
opengeknipt met god’s eigen
heggenschaar?
Luisterde men wel naar een
noodoproep?
Zien Waarheid niet als ’t geluk van
opsturen,
dat men hoort in een scheepshut op open zee.
Berichten van botsende elementen,
opgevouwen in een kabel.
Maar niet echt met de pen van inkt
geschreven.
Wel op schrift gezet.
Komt daarom met korte
tussenpozen bij geadresseerde aan.
Ook voor het zich voortplanten in
andere hoofden,
die ’t niet willen ontvangen.
Als kleine analfabeten
onverschillig aan het begin van de grammatica staan.
Altijd pre-linguaal blijven,
nergens op reageren.
Een dode matroos spoelt aan,
omgeschoolde kompel.
Onwennig in een nieuw vel.
Van voren af aan willen beginnen. Plooien van vlees,
daarbinnen al een beetje kunnen
tellen.
De weerstand voelen,
bij ’t verlaten van iets zwaars en
zinkends,
wanneer de wereld alles behalve een passend scheepslichaam is.
Later bij ’t zwemmen naar huis,
daarvan doordrongen,
hoe snel ’t uniform sleet.
Das los, de pet een mijnwerkershelm,
of is die alweer vergaan tot kolengruis.

Wanneer men op vreemde
plekken z’n werk heeft,
riskante oceaanbaan.
Een wacht dacht:
‘De wolken na de regen,
blijven altijd zwart.
Gaan weer verder.
Verzamelen moed,
praten in het diep,
donkerste binnenste van
hun ziel over de volgende stap.
Stijgen niet op.
Staan niet dichter bij de maan.
Krijgen daar de kans niet voor.
Of zijn alweer terug van Mars,
met geleend water voor de
rivieren hier.’

Hij wist van de ruzie aan boord,
wanneer zeelieden hun
eindbestemming inzetten als gok.

Hun liefde komt van buitenaf.
Wanneer een misthoorn de toon zet,
als klankbord,
buitengaats verder vaart.
Zag schuim opspatten,
als tijd in een matrozenhoofd.
Zacht de voetstap van voorbije levens,
lopen traag over plankton en zeewier.
Willen alsnog de kleine provincie van iets mondiaals bevaren.
Tillen de zaak naar boven,
hoger de ijsbergen van verlangens op,
waar stookketels wachten op
brandstof.
De laatste restjes energie zijn
verspild aan zinken en verdrinken, vergaan in onderhuidse plooien van zeeliedenvlees.
Wanneer geen oceaan te groot is,
voor ’t vol laten lopen van hun
ruimen.

Geen aarde zonder weg,
die slingert en slingert.
Of een tijd,
heen en terug van een aarde,
met een op de bodem liggende klok.
In dat drooggevallen meer zonder
seconde,
wacht een gezonken boot op wat vocht;
uur dat ooit eens komt en de
wijzers een ander soort diepte peilen.
Hun schip is een gloeiend iets,
op zoek naar glans.
Ziet men een zonsondergang boven tobbes en teilen.
Kruipt door een gat aan ’t andere eind van ’t zeil,
een maan naar buiten.
Hollend onder wasgoed door,
klem op de lijnen,
hangend de nacht bovendeks te
drogen.
Zonder dageraad scheppend de hitte op versleten textiel,
of kapot gewassen linnen.

Dat zegt zacht hun vissengebed,
voor als er niks meer is straks.
Zonder dat ze denken:
Ik verspil m’n tijd niet aan deze
doodstrijd.

Een stuurman kijkt omhoog,
van boot naar oppervlakte,
voelt zich daar ook niet thuis.
De waan van leven raakt men nooit helemaal kwijt.
Als tattoeage van taal in ondiep
zeeblauw;
onder een door weemoed verteerde uniformmouw,
een vrijage van ziel- en
huidslijtage.

Verteert als herinnering.
Tussen zeewater en bodem,
de kier zonder lucht en leven.
Alles samengeperst tot land,
ver van de bron waar leven ooit begon.
Daar zullen de meeste vikingschepen niet varen.
Zelfs geleerden vinden
prehistorisch-dna liever elders,
op plekken beter bereikbaar;
verzamelaars van donkere
materie niet te na gesproken.

Zeewater zoekt een weg naar omhoog,
tussen plankton en kriel.
Met ’t meest verziekte
vissenverstand behept,
ouder dan alles inmiddels.
Zich ten eeuwige dagen afvragend: ‘Waar is vroeger toch gebleven?’

Ze zoeken geen wijzerplaat maar
geschiedenis,
voor ’t gratis geven van advies.
Wanneer noodmaatregelen drijven
onmogelijk maakt,
ze zeewater overhevelen naar
plekken waar dit tot zinken leidt.
Met vergeten gebeden roepen ze
elkaar tot de orde,
als een langzaam wegtikken van ’t oude jaar op een nieuwe lessenaar.
Halveer de tijd op deze moderne boot!
Maar veel tijdgeest heeft aan
bak- of stuurboord geen boodschap.

Passagiers zijn zich niet bewust,
van enige waarde op aarde,
hunkeren alleen naar bodemloze roem,
in genoeg nakomelingen hun harten.
Geen stap zettend bovendeks,
zonder dat men diep van binnen denkt:
‘Die is daar door een voorganger gezet.’
Grijp deze kans op pedagogische
glorie en zeg:
‘Wij zullen varen richting
wijsheids onbewoonde ijsland!’

Hij deed ondertussen echt z’n best
en wist dat niets over niets ging,
en alles over alles.
Schrale troost op audities van een zon zonder dag.
Met ’t uur verder gekropen richting storingsfront,
in een tevreden soort van
oceaandepressie.
Kreeg voor z’n hoofdrol genoeg aan schaamte en geraamte toebedeeld,
zwevend tussen zilveren tafelbestek;
voor en na hun laatste maal,
in een door dood tij geteisterd etmaal.
Wat doet een schim op de bodem van de zoveelste oceaan,
tastend naar z’n eindbestemming als drenkeling?
Klom niet vanzelf uit een
zeemansgraf omhoog.
Toevallig in de baan van een
overleden bestaan,
dat een lichaam zoekt als doel.
Voelde de rust daarna wederkeren;
uit kleine wonden glipt ’t verlangen naar adem weg.
Een paar namen gaan mee naar benee,
los van elkaar.
Van hemzelf een wijsheid of twee, drie;
zacht borrelend de oevers van
vergeten tegemoet.

Mythisch eigendom van een schip,
tot op zekere hoogte in een hoofd heen en weer blijven varen,
voor en na de ter water lating.
Zenuwen zijn dan mastdraden,
zingend over stormlust en
waaigewoonte.
Dat zet de toon!
Valt wel eens iets tussen weg.
Wat ze denken is niet wat ze altijd dachten.
Vanaf het prille begin,
toen woorden niet bestonden.
Alle dingen dezelfde naam hadden. Waarvan niemand de klank kent.
Bijvoorbeeld het druppelen van
ijskoud zeewater in een teil,
voor ’t opvangen van de lekkage,
als lokroep nu van vissen,
die luisteren naar:
‘Plong, pleng, pleng, plong.’
(Een laatste bekendmaking aan drijvende dingen).

Ook als spreekt iemands talent,
zonder woorden eigenlijk,
zoals de schepping wilde in ’t begin.
Eerst stom,
eeuwig buiten een
gesprekskring gebleven.
Komt de spraak uit schrik voort,
kortstondig door lucht en hete adem voortgedragen.
In spreektaal zijn ze altijd bang
gebleven (Iets zeggen,
het verbreken van een zegel,
ooit met lak op een strot geplakt).
Nog steeds niet tot veel praten in staat;
wat je hoort in een zeemansoor,
is een eeuwig soort van stilzwijgen.
Taals laatste praatschaduw,
vastgenageld op een scheepsdek,
dodelijk dialect dat pas weer loslaat als de boot zinken gaat.

Hebben hier op volle zee,
nooit een klokkenuur meer of
minder gekend.
Waar al niet gekeken naar de juiste tijd;
de hele en halve uren geteld?
Van de zoveelste voorbije dag,
van elk afzonderlijk moment,
vreugde of spijt bekend.
Op een scheepskompas ooit een
vergeten richting gelezen.
Als in processie op de zeebodem
meegedragen:
de fatale samenloop van steeds
dezelfde omstandigheid.
Oproep aan iedere drenkeling,
eenzaam in gevecht,
men opkomt voor een eeuwenoud
verdrinkingsrecht.
Heeft de scheepsklok geen moment bij stilgestaan,
hoe ze na de laatste omwenteling van haar wijzers,
de zaak in haar voordeel heeft
beslecht.

In ons spectrum van licht en geluid,
beneden- dan wel bovendeks,
is het voor veel zielen diep knielen.
Ze kunnen ook ieder afzonderlijk
wegroeien of een zwemvest
veroveren;
de sprong naar voren wagen,
richting wal.
Waarom laten ze elkaar eigenlijk niet gaan,
als in de uitvaart van spraak en taal
tegelijk,
zeewaardig of niet?
Ze moesten toch ergens heen met
hun letters van vlees en bloed,
dood dan wel levend.

Ook zijn beroemde minuut van
varen om.
Voorbij waarvan men denkt
aan iets permanents.
De secondenwijzer doet een extra rondje.
Is zo weer terug bij af,
blijft ook daar niet lang stilstaan.

Vergeet daarom nooit te leven,
tussen wegvaren en afmeren door!
Want leven vergeet nooit veel tijd,
hoe men daarin ook ’t zinken mijd.

Een matroos kijkt met z’n evenbeeld mee, naar benee.
In tijds laatste toeristenhotel,
waar de levenden een kamer huren,
voor ’t laten inslapen van de ziel.
Staart herinneringen brutaal aan,
met of zonder roomservice,
de schaduw van verdwenen jaren
tegemoet.
Vaste plek van elk innerlijk,
wisselend met smaak en gewoonte.
Spelend met noodlot en toeval,
van hoofd tot hoofd.
Ook aan boord,
verpakt in nat scheepsbehang,
op ’t punt van wegdrijven,
onderweg naar de diepste oceaan,
voor het zien van de reling.

Toen de maan schuin boven
Spitsbergen stond.
De verwende huid der dingen
losliet.
Gladzwart de nacht naar voren trad,
men de keerzijde van de
Dierenriem zag.
Oostwaarts keek,
voorbij de replica van een nieuw
etmaal trad.
De dag driemaal in zichzelf
heenging.
Nieuwe schreden voorwaarts
werden gezet, een dode ster,
verkoold een melodietje floot:
‘Ze hebben beledigd mijn
kinderlied.
Kan in de ochtend,
middag of avond niet meer zingen,
het refrein van bevriende planeten
hun samenzijn.’

De ziel van zijn levenswiel,
plakt vast;
ademt de ziel van een ander
levenswiel uit,
in een gat zonder rand,
draait hij rond en rond.
Zo worden mythes geboren,
in de ban van voorbijtrekkend
ongeloof.

Binnen de eigen kring,
knaagt de tijd van hoop en adem bij
ze binnen.
Snoept alles weg.
Met de ziel moederziel alleen,
in ’t proces van toedekken en
eenheid bewaren.
Koerst over lang verstreken uren heen,
richting een einder zonder horizon, een tot zinken bestemde oversteek.
Wist niet of ie bestond,
beroofd van kist en geloof.
Ging vochtig ten onder in een dubbel uur van mythe en verval.

Zo een ziel zien wegvallen,
van de aan boord gehouden
medemens.
Wie is wat: in leven en welzijn?
Schijnwerper nummer zoveel,
van bladgoud en wrakhout.
Prikkend richting eeuwigheid,
die van God tot lot,
gaten in onbekende vaarroutes slaat.

Hier blijft geschiedenis langer bestaan,
als inhoud zonder mensennaam,
in een ondiep zeemansgraf,
slapeloos en onthutst.
Maar ’t lot van waken,
was hem nooit tot last.
Daar is Neptunus terug voor
gekomen in dromen,
van oorsprong en opvoeding
ontdaan.
Werd wakker als vroeger!
Toen tijd brutaal was,
gewoon deed wat ’t moest doen,
niet nadacht over de volgende dag. Een klok genoeg geheugen had;
wijzerplaten geen gezichten
vergaten.

Zinken of vallen?
Er stroomt een rivier van jong
ongenoegen,
door een mens.
Soms blijven ze jaren aan dek,
kijken over de levensreling van een koud soort waterreligie,
gluren over saaie zomerdagen heen,
richting einder.
Als laatste levensteken op deinend water,
schommelen stemmingen mee.
Op volle zee trekken
vergelijkingen voorbij,
van genoten vreugdes,
tot aan de lusteloze pijn van
zichzelf zijn.
Het wand der dingen beklommen ze ermee.

Stapelen de inventaris hoog op,
van oude restpartijen het humeur.
Geen spoor van de vreugdevolle
minuut ervoor,
bleef voor veel tijd leeg achter.
Binnen elke voorbije seconde,
de roep om een sloep.
Trekt een pasgeboren matroos ergens de grens,
van wat straks mee mag aan boord?
Beter wanneer een minder
zeewaardig individu,
losse taak op zich laadt,
in een voor de scheepvaart
verloren uur.
Ze voeren verder de aardbol naar vergeten af.
Geen spoor van de minuut ervoor.
Tijd trok ergens de grens van wat
gratis mee mocht,
of bij opbod werd verkocht.
De klok tikt tegen de hoogst
biedende seconde op aan boord.
Maar thuis hamert een ander zwerk,
ondiepe minuten af.

Bij ’t lekslaan van late lijnschepen,
een schuimkraag van eeuwen in.
Zelfs de bijbel ging mee omlaag.
Maar storm en tijd vergat men niet
als Hebreeër.
Behalve misschien de grootpraak,
van tanden bijtend in lucht,
toen ze wat zeiden over de
stormschaal van godenmoraal.
Later vergat men dat weer,
werden een geheugen of twee,
drie teveel.
Slingerden zich als wet zonder
alfabet,
de vergetelheid mee in.
Kenden geen namen voor meer
geboden aan boord.
Gewonde seconde betrad liever,
draaikolks meest dodelijke oceaan,
genoemd naar tussentijds leven.
Halverwege twee verkeersbruggen,
klappen vallen van loodzwaar
zeewater dicht;
de slinger zit gewonden om een
reuzenvinger.
Gaan vaak eeuwen mee heen van vluchten op andere oevers,
waar een klok aan lege uren likt.
Tijd tegen zichzelf inkijkt,
naar een voor veel bootpassagiers,
vertrouwd beeld van wanhoop en
verlangen,
op een door slaven geroeid galei,
richting Rome of New-York.

Verbasterd bestaan,
in scheepshutten zonder raam.
Nagezonden vleespakket,
van tijds laatste overtocht naar
Nieuw Leven,
langs tochten en kanalen.

Ruimen vol smokkelwaar worden
buitengaats gelost,
passeren geüniformeerde eenheden van heling en verveling.
Verdwaald in een doolhof van
zoekgeraakte containers.
Alleen vocht zinkt dieper.
Wat er op ligt aan wanhoop,
blijft drijven.
Het hulpgeroep van duizend
verstekelingen ten spijt.

Kan iets opduiken,
of aanspoelen,
tussen alles wat vergeten is,
in een eeuwenlange pauze van
verdrinken.
Soms staan priemgetallen op nat
borduursel geschreven;
vaak ook filmmuziek,
zinkt mee met alles,
steeds dieper naar benee,
waar Nicolaas straks de maat op
schedels slaat:
‘Zie ginds komt de Titanic uit Belfast al aan...’

Zelfs bij veilige aankomst,
drijven veel zielen,
gedenkvol terug naar open water.
Stoten ooit een keer lek,
tegen vreemde kribbes en kades,
met een reddingsboei als zerk.

De toegangsdeur zoekend naar
meer geschiedenis,
slaapdronken in herinnering tussen beide polen,
zet bevroren water gebeurtenissen voort.
Kijkend door een venster van vroeger,
gevuld met steelogen,
vol stoffig kijkplezier.
Schaaldieren vertellen elkaar over
Poseidons laatste dagen,
blikken vol diep (on)geloof omhoog.
Naar door oester en mossel verachte uren,
aaneengeregen deugden,
genoten in ondiepe kooien van een straatarm kreeftenkwartier.

Wachtend op iets,
om het gat in een vissenbestaan,
mee dicht te slaan.
Prevelden over een aanvaring,
toverspreuk der opstanding:
‘Herabsteigen oder nach oben gehen?’

Wilden blijven drijven als overgang,
als grens over alles heen.
Hoogmoed en zelfspot.
Samenval beider momenten,
in veel visssoorten tegelijk:
haring en makreel,
zwemmend vol goede moed,
oceaans diepste wijnkelder
tegemoet.

Verslaafd aan de liefdespijn van
alledag,
brandpunt van verveling en slaap.
Kijken op noch om bij ’t
overvaren van de zeestraat.
Zag hij wie daar zwom naast
Theseus,
van hoek tot hoek z’n beste
kameraad?
De weg naar binnen,
van een lege bedding voorzien.
Rest van de haven een steengat
als kademuur.
Want bij gebrek aan regenwater,
blijft zelfs de diepste zee leeg achter.

Saai en onaangetast,
een silhouet van vriendschap
vormend,
lichaams zoveelste kurkdroge gast.
Wanneer de ziel tot geest verdord,
vermomd als mens oversteekt.
Metaphysisch en naakt,
maar manisch van karakter een
vreugdedansje op de golven maakt.

Niet veel zijn geschikt voor de rol
van eenzame Zeus.
Wist Wagner veel,
die zag hem als de zoveelste
Fafner,
Libanon na Libanon,
de Rijn oversteken.
Maar de meeste goden kwamen
pas bij Noorwegen aan land,
vanuit een modderig soort kazerne.
Als Spartanen op appèl,
zien in de voorbije tijd,
de grootste vijand van Atheners
en Perzen.
Eisen een bestand van elke
toekomst.
Willen water zien, niet bloed,
dat beter slijt dan tijd.
Op weg naar een droomgesprek;
over milennia heen schreeuwend,
richting aarde.
Roepen liever de drenkeling in
zichzelf wakker,
dan ’t zien verdwijnen van de nacht boven Congo en poolijs.
Zeilen vol goede moed over
evenaren heen,
aurora borealis tegemoet.

Zee is het verdrinken van vroeger in tijd,
met de klank van een paar laatst
opspattende soortnamen als seconden,
bestemd voor vissen zonder oren.
Als levend woord, de weergalm van water, zeggend:
‘De lauwwarme branding is onze enige liefde op aarde.’

Want vakantie is meer dan een gevoel
van vrijheid alleen,
zelfs als ze lof zingt op verveling,
neerwaarts gerichte ijver richting
verleden.
Later boven fotoalbums,
met een andere klank van zingen en
spelen,
heimwee naar zeewater vervullend.
Waarom sla je niet vaker met de
branding mee stuk,
vol met de aan tijd gebonden ijver van waken en slapen?
Vissen weten daar beter raad mee,
zwemmen paargewijs de avond
tegemoet.
Het in schubben teruggeslagen
verlangen naar vaart,
onderstroom van hun soort
geschiedenis.
De silouhetten van verdronken
badgasten als achtergrondkoor.
Verschuimde liefdesstellen
kromgebogen erboven,
lopend naar de duinrand,
voor het plukken van wilde rozen.
Daar blijven staan,
verzonken in gedachten,
de door leraren weggeslagen dorst naar kennis lessend.

Klinken de seconden zachter bij het vallen van wijzerplaten,
dan wanneer zand zand raakt?
Diep beneden stroomt een zee aan tijd,
leeg richting vrijheid.
Wraakzucht zint op een ander
jaargetij,
dan die waarin men vakantie viert.
Wat rest zijn de caissons van
afgezonken zomers,
achter de vertrapte eenvoud van
versleten tentzeil.
Het gat dichtend,
geslagen door de seizoenen.
De bruine kleur van zonaanbidders
opgeslagen in hun huid,
twee zomers later uitgebleekt.

Een ander soort eenvoud verovert ziel en zaligheid,
langs dubbele kustlijnen,
die baaien nu eenmaal hebben.
Of ze slikken donker rivierwater weg, hoog boven ieders verwachting
opwellend.
Voor de rest gebeurt alles door
gewoonte,
gaat van begin naar eind,
de dag af als attractie.
Haar kleine ritme van donkere ruimtes tegemoet,
hoger en hoger naar avond genoemd, de tempo trampoline.
In iedere kustplaats als gewaad,
een silouhet van heimwee en
verlangen vormend.

Soms zien ze stippen voor een
paasvuur aan.
Die hebben zo hun tijd gehad.
Ze kwamen erop af rond kerst,
voorbijgeslagen data naar later.
De sluiting is de nacht,
snoert het licht een etmaal lang dicht,
als donkere ode aan vuurtorens,
de diep landinwaarts geheven toorts der waakzaamheid

Op vakantie zingt men liever droevige melodie.
Een toevallige depressivo daargelaten, vergenoegt men zich in het kunnen zien van vreugde.
Maar het is warm buiten.

Dan klinkt,
het zachte plonzen van jutte als de dood hun verrast.
Ze spreken dan over morgen,
in taal en gewoonte,
over een zoveelste minuut heen.
Vullen verwachtingen op,
gewond vallend,
uit de lucht boven vreemde kusten.

Zeewater wordt ook oud,
zelfs als er niemand in de branding staat,
voor het verdrinken in herinnering.
Of wanneer men weer terugzwemt naar de kust,
en alleen het tijdstip van vertrek
verjaart.
Het afwezig zijn tijdens vakantie,
die vorig jaar voor nop werd gevierd.
Kwam overvaren naar hier.
Voetstap op voetstap zettend,
vernieuwt leegte de afdruk eronder,
niet de mens die uit z’n boot springt,
voor het voelen van land,
waar water van een afstand op lijkt.
Wat ze zelf niet weet als zee,
wanneer een laatste vakantiegedachte
zich verzuipt als verlangen naar meer.

Voor ieder nieuw aangespoeld
lichaam,
keert tijd eerst een beetje terug,
drukkend tegen de melancholica
productiva,
van voorbije tijd.
Slaat als startschot toe in bewustzijn,
zonder te praten over tactiek.
De dag is dan al verloren,
bezweken onder het te torsen gewicht
aan afgescheurde kalendervellen.
De optelsom bestaat uit een
afgedwongen keuze,
tussen voor- en tegenstanders van vroeger en nu.
Zitten met elkaar opgescheept de rest van het seizoen.
Tot ze opstaan,
slapeloos en ontdaan.
Als spoorloos verdwenen seconden in de kleine uurtjes,
misschien bij een ander etmaal op
bezoek gegaan.
Blaas over de rook heen een geur
van as naar binnen.
Vakantieverslaving komt daar
achteraan.
Dezelfde kleurloze smaak tussen
lichaam en geest,
over zoveel zomer heen.
Uit wrede passies genoten de ijver
van het genot.
Slapen gaat niet,
dicht bij de branding op smalle
stranden.
Geen zee kent meer doorwaakte
nachten dan deze.
Daar schuren dromen over elkaar
en laten rode plekken op de bodem
achter.

Houden slapeloze zielen zichzelf
wakker uit angst voor verdrinking?
Als ze kunnen zwemmen blijft een
lichaam drijven op een teveel aan
verloren tijd,
afkomstig van zeerook en wier.
Land is waar geen land meer is.
En iets dat men leegte noemt wacht
op water.
Bijvoorbeeld dicht tegen de bodem aan,
waar een groeiend verlangen naar
erkenning, houvast zoekt.
Tastend naar treden,
de meeste beneden,
waar men al gestaan heeft,
vaak een heel leven lang.
Terwijl boven alles gebeurde,
vlak na de vangst,
wanneer de zon zakt,
boten de bruggen zijn geworden
tussen oevers,
van door de tijd vergeten vissers,
op zoek naar meer ultra-gebed.
De tijdgeest in- en uitademend,
dankbaar het verstand;
vol kleine wetenschap een gewicht,
zichzelf torsend in de taal die ze
spraken.
Vergeven van de wanhoop over iets
als levenswereld.
Afgesloten kluis van formules en
verdwenen sentiment,
om zich de dag mee door te slaan.
Kauwt liever op de chemie van
voorbije vakantieweken,
met de zon tussen nacht en ochtend,
wanneer een eerste uur het aflegt tegen zichzelf.
Tijd geschiedenis blijft,
als predictie van politiek versus
overspel.

Slapen is meer dan het verstand
verliezen,
het is snakken naar verandering.
Tijd staat er altijd te laat voor op,
voor het denken aan een begin van dromen.
Begint met voorspellen wat voorbij is.
Denkt aan iedere nieuwe zet in
eenzaamheid,
schuift stukken over een afgrond aan mogelijkheden.
Zittend op steen,
zat hij op een muur vol realisme.
Staarde naar delende handen,
als de ontbrekende feiten in een laatste partij blufpoker.
Ze maakten krom de slagen.
Tegen beter weten in,
de tijd tussen hen overbruggend,
wanneer afbeelding en getal,
de kans op geluk afwachten.
Erger is het niet meer kunnen afdalen,
beneden het helblauwe
wateroppervlak van een zomers
bewustzijn.
De droom instappend,
abrupt afgebroken,
door blijdschap over een gewonnen uur.
Gewoon een herhaling van oude
kampioenschappen in iemands hoofd, zonder reglement of leiding.
Vastgebeten verlies waarover nu
eenmaal niet te praten valt.

Rijzend en dalend met golfslagen en getijden,
zijn ze een geul geworden voor het
afvoeren van tijd en meer tijd.
Wat ze gul teruggeven,
eeuwig aanspoelend op vreemde
kusten,
die ze eerder verlieten niet wetend
waarheen precies.
Het stomme van hun bestaan rollend afleggen,
tot ver na het laatste zomeruur.
Als oud worden niet meer is dan
aanspoelen;
het zacht sissend ondergaan van
vormverlies.
Vakantie vormt daar geen uitzondering op.
Vakantie vormt nergens een
uitzondering op.
Ze gingen wel vaker kopje onder in uurwerken.
Zwommen een keer naar de overkant van een andere tijd.
Voor een deel achterblijvend in
ijskoude vaargeulen;
geharpoeneerd door de wijzerschalen,
van te vroeg afgezonken waterklokken.
Nooit zoveel zelfskastijding gezien?
Ze gingen op pad,
naar boven,
maar zakten weg in tuinen van duinen.
Op eelt liepen ze, uit het zicht,
van zonaabidders en dagtoeristen:
twee voeten,
die niets droegen dan eigen ouderdom.

Veel ingevingen komen voor taal te laat.
Bijvoorbeeld bij het verlaten van de vertrouwde denkplek.
Vroeger dacht men te lang na over
verkeerde beslissingen of misschien wel over niets.
Tot ze weer lichaam kregen,
in pijnlijke harmonie met de zomer mee aan land kwamen.
Torsend de dagen van een paar laatste levensvellen,
vol jonge overmoed beschreven ooit.
Hoewel niet juist begrepen,
de ijstijd tussen twee leeftijden,
kwam er plotseling een moment van bezinning dagen,
van het anders bekijken van de wereld rondom.
Door poorten van volwassenheid heen,
zien ze het verbetene niet meer in,
zoals het kinderlijke verlangen naar vakantie,
voorzien van een laaatste soort aan jeugd,
als haastig aaneengeregen babyhuid.
Eenmaal ouder,
zijn ze de wachters geworden tussen strand en afstand.
Alleen hun eenzaamheid is bestand tegen

Alleen hun eenzaamheid is bestand tegen juni en juli, voor de rest niets.
(Maar veel volwassenen hebben nooit de bloedhitte van een naakt etmaal gevoeld,
of van een door Mars verkondigde
heldendaad gehoord.
Mijn borst zit vol onbekende
onderscheidingen,
verdient in vreemde dienst,
waarvan geen mens de lokatie kent.
Lou legt nooit het loodje.
- Nous marchons!)

Onze kolonel zegt:
‘de schedel is een schelp waarin
zielen huizen, of een slak,
versteent in de tijd,
z’n denkvermogen kwijt.
- Nous attaquerons!’

Duizend stemmen die om vroeger
roepen,
de melancholische worp uit tijd en omstandigheid.
Taal zegent de wereld met naam en toenaam,
kriskras over grenzen heen.
Denken is hun verlangen naar meer.
Het kan ook iets zeggen,
over wat er in andere hoofden omgaat.
Of over de sleur van alledag,
wanneer alles droog aanvoelt binnen en niets de winter verdrijft.
Maar het zuigende van vorige zomers trekt ook nieuwe vreugdes aan,
zowel in fantasie als realiteit.
Want vakantievreugde is een recht voor iedereen.
Zwaar van vorm,
die de woorden draagt als ontilbare klank,
uit vergeten vrijheid meegenomen
melodie,
onverwoestbaar en taai.
Tevredenheid klinkt als een soort
verwijt.
Loop er zingend leven en welzijn mee uit,
naar een laatste stoffige strandhalte,
klein perron aan een vergeten
binnenzee vol verlangen.
Diep onder zand verborgen.
de oversteek naar een ander jaargetij.
Wat aan de einder ligt van geest en
lichaam tegelijk,
als punt van discussie een aanvang neemt.
(Eindigend als eensgezind moment van twijfel, tussen ons in.)
Maar ook lente valt kaarsrecht langs,
de verticale as van een warm seizoen uiteen.
Tijd slaat te pletter tegen een ander
semester,
koud en ver.
Zoekt een uitweg,
verscholen achter vier soorten mist.
De ene dicht, de andere licht.
wanneer ze brooddronken de vloedlijn naderen.
Verliefd stel,
vloeibaar en vast.
Zoveel, zo weinig dat aanspoelt.
Het fletse van realiteit,
gewassen in tijd.
Half in het besef van vernieling,
dat jaren jaren waren,
ontelbare aftakeling van veel.
Er weinig achter de horizon lag aan vertier,
waarvan geen weg terug is naar hier.
De lust voor leven ging over in andere handen.
Vastgezet in het rijk der twijfel van steeds meer rimpels.
Met een voor het oog verloren blik,
kijkend langs vingers,
van een door de zon afgehakte hand.

Zee en land brengt ons dichterbij de horizon,
waarachter alles ligt en niets opspringt dan tijd,
dat verkruimelt en bleek de dag in brand steekt.
Maar vuurtorens zijn ongevaarlijke zoeklichten,
tastend naar nieuwe etmalen.
Het brengt ze verder van de kust,
op wisselende vaarroutes tussen ons
ingeklemd.
Op lichtjaren afstand van iets als
oneindigheid,
boort een kompasnaald zich in
de midscheepse dageraad.
Het uitgerekte deel der dingen,
aan boord van spookschepen,
samengeperst tot menselijke maat.
Met geen enkele verplichting naar stof of materie toe,
strijkend over het ruwe oppervlak van zeeijs en mist.
Maar steeds dichter tegen de horizon,
staat als hoogste in rang, strak en
onbuigzaam,
een nieuw hemellichaam

Wat achter de einder ligt is niet
voorbij.
De slingerweg terugvolgen,
als tussenstop van dingen zonder
markering.
Men passeert zichzelf als ander.
Van overkant naar overkant,
in en uit een etmaal stappend als mal
van niks.
Verdwenen voor je naar beneden gaat,
met je laatste gedachten ervandoor,
voor een volgende patiënt als
pasvorm.
Die zullen ze misschien wel genezen verklaren als schim,
halverwege de voltooiing,
langgerekt en dun,
van een volgende horizon.
In de vegetatie van geheugens,
van feiten de branding horen ruisen.
Ook wanneer een vergeten iets
aanspoelt,
in een naamloos brein.
Neemt geen onderbewuste mee terug,
naar een waterig soort van denken.
Op de grote zandbanken van vroeger,
aan de overkant van alles,
wacht een afgebrokkelde horizon op nieuwe gezichtsvelden.
Onder de ongeborgen ogen van
toekomstig weten,
waar zee nog gewoon zee voor is,
eindigend als de zoveelste branding,
tussen Kaap Kennis en een naamloos eiland in.

Een klein soort oppervlak wist zich uit,
voortdurend in herhaling van
vergeten en weten.
Je ziet ze als feiten richting denken gaan,
door een schoorsteen vol bewustzijn trekken,
roken er zielen mee uit;
brandstof voor hel en haard.
De verstikkende strot van een god,
maakt daarboven leven kapot.
Wanneer de vrede tussen hemel en aarde is getekend,
twaalf verdoemde apostelen erbij.
Hun zon is bijna op,
geeft aan een heilige horizon geen
houvast.
Verzamelt zich als rand,
in duivelse ogen een brand.
Vuur van opgestookte verleiding,
gaat de tijd als toverspreuk aan
voorbij.
Is daar in bijbelse termen ten onder gegaan.
Vertrokken op een laatste bladzijde,
richting eindstrijd.
Met nauwelijks een gedachte aan meer.
(Welke kluizenaar heeft daar de lef nog voor?)
Maar geen oppervlak kan meer wijzers dragen dan voorheen.
Ze liggen op laatste seconden te
wachten,
van de voorbij geraasde minuut.
Voelen een dode huid,
niet als een versneld verstrijken van iets, binnen iets.
Kijken naar omhoog,
vanaf de zijnsgrond,
tussen voetzool en aarde.
Voelen geen weerstand op buik en
ledematen,
wanneer ze naar de rand van klokken kruipen.
Zijn zoals ze blijven.
Zonder verandering,
zonder stilstand,
onder zee en ijs samen,
op het platte vlak van de dag.
Onverschillig en groot,
wanneer alles stilstaat,
geen verdenking kent.
De verademing van afwisseling
voorbij.
Grote gruwel spelend,
van een buiten bestaan gebleven angst.
Als versleten persoon verdwenen.
Kende voor- noch tegenspoed van wil of welzijn.
Of van neerwaatse gericht verlangen naar meer.
Kon de keuze niet maken tussen
lichaam en geest.
Liet de aarde liever links liggen,
moest de kneepjes van het vak leren,
van denken zonder gedachten.
Goochelde zich onder de geboorte uit,
sloop liever als sprookjeswolf om de kudde heen.

Aan zee blijven,
of zinken als een steen thuis?
De eigen bodem niet kennen,
vol lof over een oppervlak spreken,
omgeven door geslotenheid.
Vocht krijgt de kans niet,
tot overspoeling van een gezonken
geheel aan leven.
Op elk strand,
onder zowel als boven waterspiegels blijvend.
Daar stijgt de ochtend mee op,
richting nachthemel.
Hoort de plons niet eens,
van het vallen in zoveel middag
tegelijk.

As en stof,
de donkere omarming van het eigen
lichaam tegen beter weten in.
Wanneer de borstkast van een nieuw etmaal piept en kraakt,
gaat een laatste uur geboeid de
toekomst tegemoet.
Maar ook als manen zonder naam,
op de lamme rand van een nieuwe nacht,
de blinde ogen van een groot wezen zien,
in de gespleten persoonlijkheid van oude universums.
Die liever in de vermomming van eigen nevel opgaan,
na iedere nieuw beschreven baan.
Maar thuis komen is anders,
dan een punt bereiken van eerdere
passage.
Aankloppen heeft daar geen zin,
daarom glijdt ze verder.
Rijgt zo de jaren aaneen van verloren zweven,
tot een trots geheel aan wel bestede tijd,
ellips genaamd.

Slaap ziet hem dicht tegen eigen
lichaam stilstaan.
Rust zit in alle gebaren besloten,
als hoog opgeheven groet naar de zon.
Die zal hem eens uit de sleur,
naar voren rukken.
Uit snikhete zomerdagen,
rechtstreeks richting winter werpen.
Of zomaar doen ontwaken op
klaarlichte ochtend,
aan het eind of het begin van een
diepzee aan slaap.
Het glijkmatig in- en uitademen van tijd en meer tijd,
wanneer een lichaam kracht
verzamelt,
opstaat uit het stalen ziekbed van
botten en spieren.
Zuurstof een verre roep om bewustzijn wordt,
in een patroon van kijken en
ontwijken,
de dag vaste grond zoekt.
Eindelijk een reden van bestaan
vindt,
als opgesloten gewicht.
Het naroepen van een vergeten naam
niet eens meer hoort.
Voorbij god en lot,
astronomische zelfspot wordt.

Een zomer duwt zich rond de aarde,
verder naar voren,
over de evenaar.
Over horizonten heen en terug,
waar de zee aan ligt,
vreemd en ontheemd.
Of niets kan zinken tillen golven
getijden voort.
Slaan pas stil wanneer de
eeuwigheid het wil.
Die zegt: tijd gaat niet dood,
blijft slapen door millennia heen.
Achter granieten ruggen,
van massieve monsters,
rust geschiedenis.
De ruimte die je gratis mee kreeg,
toen stilliggen historie was.
Het onbewegelijke tot leven kwam,
wraak op rust nam.
Tuigage wegwierp, richting niets.
Tussenstop in denken en doen,
van een goddelijk geboorte-oord.
Want wereld weet niet beter,
dan eindeloos wachten op
beweging.

Op hem ligt twijfel.
Klok zonder zekerheid,
ziet zich als last verstrijken.
Meet op, het in slot gevallen wereldlot.
Telt de wervels van torens.
Teveel maakt buigzaam.
En tijd tilt liever terug,
richting einder,
van iets naar niets.
Wil geen leven blijven scheppen,
zacht als sneeuw.
Daar heeft ruimte het geduld niet voor,
vult zich liever op met aarde en stro,
in de geo-salons van glaciale bekkens.
Wanneer ze naar voren slaan.
golvend een eiland vormen,
zand de overwinning gunnen.
Getijden tegen de stofwisseling van lege lichamen blijven slaan.
Betere dagen zijn dan andere dagen,
in de onpartijdige cyclus van leven en dood.
Als een laatste feit aandacht trekt.
Het geheim van land,
zich aan de zee onthuld.
Wanneer water hard wordt,
aan warmte wint,
voor even voetstappen toestaat.
Tijd tegen pennen,
van vleugels vol vocht slaat.
Verdrinken de kunst is van
overleven,
wanneer vogels natte veren de bodem voelen,
bij het overvliegen van vreemde
kusten.

De zekerheid in alles zien,
van voortknagen.
Zonder roep,
een geheugengang ver weg.
Laatste lust van leven kwijt.
Gebied verloren in herinnering.
Genade aan vaart wint,
in slalom en afdaling,
van dement dromende muizennachten. Vol vraatzucht,
denken bergafwaarts glijdt,
richting schemering.
De weggeworpen verpakking der dagen leeg achterblijft.
Genezing van slaap,
andere nachten leven laat.
Nood nabij is van de roep om meer tijd;
volwassenheid geen samenhang meer heeft,
dan de levenslange sprong over
uitgehard cement.
(Wanneer val en kloof in dichtgemetselde dromen samenkomen.)

Staat iedereen voor in de rij vandaag,
van een leeg Minoïsch labyrint tot hier.
Hebben onderweg horens en honderd hongerlonen,
aan verloren liefdes gespiest.
Blijven leegbloedend achter op een vergeten slagveld,
klem tussen de kristallen nachtspiegels van versteende soldaten.
Ariadnes fijngemalen lust,
onvoorbereid op leven.
Was dat de opvoeding?
Fantasie onder hoeven vertrapt,
zag obstructie onder wortels groeien,
onder grondwater door naar boven boren.
Tillen de zielen op uit zieke
liefdesbodems.
Hebben duizendmaal het verkeerde dier verwekt als nachtstier.
Met rood opgezwollen gezichten
kwamen ze klaar,
op uit de verte dreigend levensgevaar.

Staat van vrijheid,
in stemming gebracht.
Doen wat anders niet kan:
de dag opblazen of als etmaal laten
uitrazen?
Naar voren stappen richting uitgang,
of bang wegkruipen achter innerlijk behang?
Noemde een zerk,
de steen der wijsheid,
wanneer dood een nieuw omhulsel van leven wegwerpt.
Laatste kans voor een taalmaal,
in als loopgraven uitgesleten
denkpatronen,
van een eeuwenoude gedachtenkunde.
Marcheert een alfabet zegevierend mee het slagveld af.

Zag slijtage niet langer als het
afschuren van letters.
Ging de dubbele vouw van een
verloren dialect,
met goede moed tegemoet.
Zocht nieuwe lusten op vreemde
kusten.
Maar de luchtige tweestrijd tussen land en water volgend,
komt menig zeedier duur te staan.
Er spoelen vaker dingen aan,
met het verleden als herinnering.
Zoals vastgelegd in zand en zeezout,
op een bodem bedolven onder taal en moraal,
de ruïnes van tijd en materie volgend
naar nieuwe decennia.
Neuriënd over seconden heen,
afdalend richting strijd,
de inslagen tellend.
Tik.Tik.Tik.Tik.

L. Delucas

Posted via email from minimaal etmaal

Dood van een columnist

2009-04-28T00:56:00.015+02:00

Ik schrok laatst wakker in een van die hotels waarin de levenden hun kamer huren voor een paar dagen, met of zonder roomservice. Op de televisie speelde ‘Dood van een handelsreiziger’ met Martin Bril in de hoofdrol. Beelden dragen beelden die beelden dragen. Misschien was Bril een nog betere Loman dan Ko Van Dijk, tragischer, zelfingenomer, destructiever. Behept met een behoefte die groter is dan honger, seksualiteit of dorst, de behoefte onsterfelijk te zijn. Wie schrijft op een snikhete zomerdag zijn naam in een ijstaart? Eigenlijk haat ik televisie, vooral zonder afstandbediening, zwartwit. Wat krijgen we na de ‘Dood van een handelsreiziger’ te zien? Gogols ‘Dagboek van een gek’ met Henk van Ulsen in de hoofdrol of heel ouderwets een Carmiggeltse kronkel, voorafgegaan door ‘In a sentimental mood’? Dat kreng krijgen we nooit meer op de juiste tijd uit. Heden stapelt verleden, maar dan wel gegoten in glas. We zijn een gemummificeerde beeldbuis geworden zo langzamerhand. Ons hele leven blijven we dezelfde beelden zien van een handelsreiziger, ingeklemd tussen reclameblokken, journaals en praatprogramma’s, met steeds weer andere handelreizigers in de hoofdrol, wereldhandelsreizigers als Clinton, Bush, Obama en Poetin. En in het klein, maar nog steeds bigger than life: Bril bij een programma als ‘De wereld draait door’. Die draait inderdaad door als een weke oude sukkel vol zelfbeklag over gemiste kansen. Willy Loman is overal. Die kruipt bij sommigen smachtend naar buiten op een gegeven moment, dan worden ze een verkoper van aambeelden, of van woorden. Iemand moet toch iets verkopen om in leven te blijven. Bril deed niet in zonen, maar in dochters. Van die kleine nog onsterfelijke wezens, die, al dan niet gebeugelt, de wereld in kleine hapklare brokken krijgen toebedeeld op het VWO. De eerste en enige keer dat ik Bril in levende lijve zag, was in boekhandel Atheneum aan het Spui, op de dag dat Brood van het Hilton sprong, nog zo’n onvergetelijke handelsreiziger in gemiste kansen. Bril tegen de verkoper van romans achter de toonbank: ‘Herman is van het Hilton gesprongen.’ Mislukking als sluitstuk van een leven in de schijnwerpers.
Wat deed de boekverkoper? Die sloeg, toeval of niet, de kassa aan voor de verkoop van een biografie over Marylin Monroe. Soms spat de moraal in duigen voor iemands voeten uiteen en hebben we liever ander bezoek dan dode handelsreizigers.

Hoe groot is het iconoclastische gehalte van auteur Peter Schlemihl?

2008-11-04T01:59:00.013+01:00

Dat iconoclastische gehalte moet tamelijk groot zijn, want hij is naar eigen zeggen een flink deel van z'n tijd bezig met het op ludiek literaire wijze omverwerpen van beelden, dat wil zeggen met het slechten van reputaties van medeschrijvers, politici, koningshuisleden en wat er nog meer aan 'opgeblazens' rondloopt in de wereld van kunst, cultuur, politiek, religie en amusement. Enfin, het staat fijntjes beschreven in Schlemihls roman 'Weinkrampf!'. Leesvoer voor een ieder met wat voor afwijkende mening dan ook, over ongeacht welk onderwerp. Schlemihl kaart er een paar honderd aan. Hoe fout was bijvoorbeeld '007' Bernhard van Lippe Biesterfeld in de oorlog? En welke oorlog? Die van hem tegen Juliana of die van daarvoor?
Vroeger kregen mensen als Schlemihl een talkshow voor het op lucide wijze ondergraven van de publieke opinie, of ze togen in een 'zwarte pieten-pakje' richting het Lieverdje (zie foto) om ons 'omstanders' op de listen en lagen van de tabaksindustrie te wijzen: Uge! Uge! Loop toch niet zo te kuche! Nu is er een algeheel rookverbod in de horeca, is er internet voor beeldverslaafden, zijn er blogs en kan men z'n boeken bijna gratis laten drukken op tal van virtuele machines. Pdf! Met als gevolg dat de beelden van gisteren die van vandaag niet meer zijn. Wie houdt ze bij? Schlemihl?!! Jij?!! Laat het ons weten!

De beeldmens als televisie(fili)ster.

2008-11-03T15:42:00.026+01:00

Beeldman Jan Mulder.

Een analyse van televisie.

Wat zegt het beeld van een beeldenmens als Jan Mulder? Mogelijk komt hij, goed gebekt, zogenaamd inhoudelijk, het dichtst bij de typering van Nietzsches filister. Dit in tegenstelling tot types als De Leeuw en Gordon, Froger, c.s., die juist de schijn van inhoud, wat dat ook zijn mag, altijd het tegenovergestelde van het vluchtige, directe, mijden als de pest. Het zou anders hun ondergang als televisiepersoonlijkheid zijn. Hansworsten balancerend op een dunne draad boven de, op het kijkplein van hun vermaak, samengestroomde meute. Diepgang betekent voor hen vallen in het cameraloze gat van de vergetelheid. Natuurlijk brengen ze zo nu en dan een c.d. uit met liedjes, die inzicht achter de werkelijkheid van alledag suggeren, maar dat kan alleen bij de gratie van het vluchtige van hun televisiebestaan als 'lallebral'. De gang van Mulder van gelouwerd Volkskrantcolumnist, nijgend naar intellectualisme, tot louter beeldman, is vele malen interessanter, mogelijk zelfs een teken des tijds te noemen. Zeker geen val, eerder een opwaartse beweging in de ogen van veel kijkgenoten. Want lezen is vermoeiender dan kijken, hoe kort de stukjes ook waren die beeldman Mulder van dat tot dag produceerde. Zelfs het lezen van de naam 'Camu' was mogelijk vermoeiender dan het kijken naar Jans hoofd, vorsende de gasten bij een programma als De Wereld Draait Door. Het walhalla van de televisiefilister, want gepresenteerd nota bene door een oud-hoofdredacteur van het alom geprezen Het Parool: Matthijs van Nieuwkerk. Voorlopig volstaat de constatering dat schrijven praten als Brugman is geworden en kijken misschien wel het nieuwe lezen, compleet met de gezichtsinterpunctie van een beeldbuisfeuilleton presenterend kijkcijferkanon. Boem! Weg met de gedachte aan bedrukt papier!! Vergeten zult gij ooit ieder leesgenot!! Het oog vult zich als vanzelf met de boeken der kleine zielen.

Uilenspgl's-familiefeuilleton (1).

2008-11-02T19:31:00.010+01:00

De ratagonist.

Een pamflet over zonen, vaders, heilige geesten en de zin van kunst in het algemeen en boeken in het bijzonder.

Laat ik, ratagonist, gewoon bij het begin beginnen. Ik was al een paar maanden de mijlpaal van het twintigste geboortejaar gepasseerd toen ik in militaire dienst moest als recruut. Na een mislukte opleiding tot jeepchauffeur, kwam ik als administrateur/typist in H, Drenthe, terecht op een barakkenkamp. Als ultieme tegenstelling tussen ziek en gezond, hield ik de administratie bij van geblesseerde sportinstructeurs in opleiding, zowel beroeps als dienstplichtig. Daarnaast tikte ik op een oude Adler wacht- en lesroosters.

Binnen een paar maanden was ik een volleerd typist, een vaardigheid die ik nooit meer kwijt ben geraakt. De barakken aan de Asserweg zijn gesloopt, alleen de klimtoren en de sporthal staan er nog, kijk maar op Google Maps. Tenslotte wist ik alles van typemachines, waarvan alleen het toetsenbord bewaard is gebleven op laptop en pc. Administratieve activiteit is ook het tegendeel ervan: ’s avonds lag ik languit op m’n bed in de laatste barak, pal naast de spoorlijn. De lichten van de langsrazende treinen symboliseerden m’n eenzaamheid: even snel als ze opdoken verdwenen de gele kogels weer in ’t donker, een lange rij lege coupés richting Beilen of Assen.

In de kop van de barak was een EHBO-post van de Militaire Geneeskundige Dienst gevestigd, daar mat ik mezelf om de paar weken op om te zien of ik niet stiekem was gegroeid en op de valreep de limiet van twee meter had overschreden, kwestie van een centimeter of twee, drie en ik kon naar huis als soldaat-typist. De majoor-verpleger zei dat je na je twintigste geen millimeter meer groeit, natuurlijk had hij gelijk. Soms was ik nogal eigenwijs, ik geloofde heel lang in de schoksgewijze lengtegroei van m’n eigen lichaam…

J. Delucas

(wordt vervolgd)
...